Ο Εθνικός Κλιματικός Νόμος (ν. 4936/2022) αποτελεί το βασικό θεσμικό εργαλείο της Ελλάδας για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050. Στο πλαίσιο αυτό, το Άρθρο 19 του νόμου εισάγει συγκεκριμένες υποχρεώσεις για επιχειρήσεις και εγκαταστάσεις που διαθέτουν περιβαλλοντική αδειοδότηση κατηγορίας Α και δεν εμπίπτουν στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών, γνωστό ως EU ETS ή ΣΕΔΕ.
Για τις επιχειρήσεις αυτές, η συμμόρφωση με τον Εθνικό Κλιματικό Νόμο δεν αφορά μόνο μία τυπική υποβολή εγγράφων. Αντίθετα, προϋποθέτει συστηματική ακρίβεια στον υπολογισμό του ανθρακικού αποτυπώματος, τεκμηρίωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, κατάρτιση Εκθέσεων Συμμόρφωσης και σχεδιασμό ουσιαστικών δράσεων μείωσης των εκπομπών.
Τι προβλέπει το Άρθρο 19 του Εθνικού Κλιματικού Νόμου
Το Άρθρο 19 αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες έργων και δραστηριοτήτων που υπάγονται στην περιβαλλοντική αδειοδότηση κατηγορίας Α του ν. 4014/2011 και δεν συμμετέχουν στο EU ETS. Οι υπόχρεες επιχειρήσεις οφείλουν να παρακολουθούν, να υπολογίζουν και να αναφέρουν τις άμεσες και έμμεσες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που συνδέονται με τη λειτουργία τους.
Κεντρικός στόχος του Εθνικού Κλιματικού Νόμου είναι η μείωση των εκπομπών κατά τουλάχιστον 30% έως το 2030, σε σχέση με το έτος βάσης 2019 ή, για νεότερες δραστηριότητες, σε σχέση με το πρώτο έτος πλήρους λειτουργίας τους. Η μείωση αυτή εξετάζεται με βάση την κατάλληλη μονάδα προϊόντος ή έργου, ανάλογα με το είδος της δραστηριότητας.
Ποιες επιχειρήσεις αφορά ο Εθνικός Κλιματικός Νόμος
Οι επιχειρήσεις που πρέπει να εξετάσουν άμεσα αν υπάγονται στο Άρθρο 19 είναι όσες διαθέτουν Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) κατηγορίας Α και δεν καλύπτονται από το EU ETS. Ενδεικτικά, στους βασικούς κλάδους που μπορεί να επηρεάζονται περιλαμβάνονται:
- Βιομηχανίες τροφίμων και ποτών
- Γαλακτοβιομηχανίες και τυροκομεία
- Οινοποιεία και εμφιαλωτήρια
- Βιομηχανίες πλαστικών και συσκευασίας
- Μονάδες διαχείρισης αποβλήτων και ανακύκλωσης
- Logistics centers και αποθηκευτικοί χώροι
- Λατομεία και εξορυκτικές δραστηριότητες
- Βιομηχανίες χημικών προϊόντων
- Ξενοδοχειακές μονάδες και τουριστικά συγκροτήματα μεγάλης κλίμακας
Για κάθε επιχείρηση απαιτείται ξεχωριστός τεχνικός έλεγχος της περιβαλλοντικής άδειας, της δραστηριότητας και της υπαγωγής της στις διατάξεις του Εθνικού Κλιματικού Νόμου. Πολλές από αυτές επιλέγουν την εξατομικευμένη συμβουλευτική σε θέματα βιωσιμότητας, η οποία προσαρμόζεται στους ξεχωριστούς τους νομικούς περιορισμούς.
Ποιοι επαγγελματίες πρέπει να κινητοποιηθούν
Η συμμόρφωση με τον Εθνικό Κλιματικό Νόμο αφορά πολλαπλά επίπεδα διοίκησης και λειτουργίας. Δεν είναι μόνο ευθύνη του περιβαλλοντικού τμήματος, αλλά συνδέεται με την παραγωγή, τη λειτουργία, το compliance, το ESG και τη στρατηγική ανάπτυξης. Ορισμένοι από τους βασικούς επαγγελματίες με αρμοδιότητες λήψης αποφάσεων που καλούνται να δράσουν, είναι οι εξής:
- Environmental Managers
- HSE Managers
- ESG και Sustainability Managers
- Compliance Managers
- Technical Directors
- Plant Managers
- CEOs και General Managers μικρομεσαίων βιομηχανιών
Η έγκαιρη κινητοποίηση των παραπάνω στελεχών είναι κρίσιμη, καθώς η συμμόρφωση απαιτεί εκτενή συλλογή δεδομένων, ακριβή επαλήθευση στοιχείων, καθώς και στρατηγικό σχεδιασμό των δράσεων μείωσης εκπομπών.
Κρίσιμες προθεσμίες συμμόρφωσης
Ο Εθνικός Κλιματικός Νόμος προβλέπει συγκεκριμένες προθεσμίες για τις υπόχρεες επιχειρήσεις. Για τα υφιστάμενα έργα και δραστηριότητες, η αρχική Έκθεση Συμμόρφωσης έπρεπε να υποβληθεί έως την 1η Ιανουαρίου 2026, μαζί με την απαιτούμενη τεκμηρίωση των εκπομπών.
Στη συνέχεια, από το 2026 και για κάθε επόμενο έτος, οι υπόχρεοι φορείς πρέπει να υποβάλλουν έως τις 31 Οκτωβρίου ετήσια έκθεση επαληθευμένων εκπομπών του προηγούμενου έτους. Η τήρηση των προθεσμιών είναι καθοριστική, καθώς η καθυστέρηση ή η ελλιπής συμμόρφωση μπορεί να επιφέρει διοικητικές κυρώσεις και χρηματικά πρόστιμα.
Γιατί ο υπολογισμός του ανθρακικού αποτυπώματος είναι απαραίτητος
Ο υπολογισμός ανθρακικού αποτυπώματος αποτελεί τη βάση για κάθε ενέργεια συμμόρφωσης με τον Εθνικό Κλιματικό Νόμο. Μέσα από τη διαδικασία αυτή, η επιχείρηση αποκτά σαφή εικόνα των εκπομπών που προκύπτουν από τη λειτουργία της, όπως κατανάλωση καυσίμων, ηλεκτρικής ενέργειας, πρώτων υλών, μεταφορών και λοιπών δραστηριοτήτων.
Η σωστή αποτύπωση των εκπομπών επιτρέπει σε κάθε επιχείρηση να εντοπίσει τα σημαντικότερα σημεία επιβάρυνσης, να ιεραρχήσει τις σχετικές δράσεις μείωσης και να τεκμηριώσει τη νομική συμμόρφωσή της με τον πλέον αξιόπιστο και επαληθεύσιμο τρόπο.
Από τη νομική συμμόρφωση στο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα
Ο Εθνικός Κλιματικός Νόμος –και ειδικά το Άρθρο 19 αυτού– δημιουργούν ένα νέο πλαίσιο ευθύνης για επιχειρήσεις με σημαντικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Η συμμόρφωση με τις επιταγές του δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως νομική υποχρέωση. Αντίθετα, δύναται να αποτελέσει σπουδαίο εργαλείο βελτίωσης της λειτουργίας, ανταγωνιστικότητας και αναγνωρισιμότητας μιας επιχείρησης.
Οι επιχειρήσεις που οργανώνουν έγκαιρα τα δεδομένα τους και υιοθετούν σχέδια μείωσης εκπομπών μπορούν να πετύχουν καλύτερη ενεργειακή απόδοση, μείωση του λειτουργικού κόστους, ενίσχυση του προφίλ τους ως προς την Περιβαλλοντική, Κοινωνική και Εταιρική Διακυβέρνηση, καθώς και καλύτερη ανταπόκριση σε απαιτήσεις πελατών, χρηματοδοτικών φορέων και συνεργατών.
Πώς μπορεί να υποστηρίξει η Ecostart S.A.
Η Ecostart S.A. υποστηρίζει επιχειρήσεις που υπάγονται ή ενδέχεται να υπάγονται στο Άρθρο 19 του Εθνικού Κλιματικού Νόμου, προσφέροντας ολοκληρωμένες υπηρεσίες τεχνικής και περιβαλλοντικής συμμόρφωσης για εταιρείες που δραστηριοποιούνται τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό. Οι υπηρεσίες μας περιλαμβάνουν:
- Έλεγχο υπαγωγής στο Άρθρο 19 του ν. 4936/2022
- Υπολογισμό ανθρακικού αποτυπώματος
- Εκπόνηση Εκθέσεων Συμμόρφωσης
- Προετοιμασία επαληθευμένων εκθέσεων εκπομπών
- Σχεδιασμό Σχεδίων Μείωσης Εκπομπών
- Υποστήριξη σύμφωνα με ISO 14064-1 και το GHG Protocol
- ESG και Sustainability Reporting
- Συνεργασία με διαπιστευμένους φορείς επαλήθευσης και υποστήριξη κατα τη διαδικασια επαλήθευσης απο φορεα
- Υποστήριξη για τη καταθεση της εκθεσης στην αρμοδια αρχη (ΗΜΑ, ΟΦΥΠΕΚΑ)
Με εξειδικευμένη τεχνική γνώση και εμπειρία σε ζητήματα περιβάλλοντος και βιωσιμότητας, η Ecostart S.A. μπορεί να βοηθήσει την επιχείρησή σας να ανταποκριθεί έγκαιρα και αποτελεσματικά στις απαιτήσεις του Εθνικού Κλιματικού Νόμου, μετατρέποντας τη νομική συμμόρφωση σε μια οργανωμένη και ουσιαστική διαδικασία περιβαλλοντικής αναβάθμισης.